Karski, tragiczny świadek prawdy o zagładzie

Minęło 10 lat od śmierci Jana Karskiego.

Urodzony w 1914 roku w Łodzi, od stycznia 1940 r. działał w misjach kurierskich władz podziemnych do rządu polskiego we Francji i Wielkiej Brytanii. W 1942 r. w przebraniu dwukrotnie wchodził do warszawskiego getta. Tak też dostał się do obozu tranzytowego dla Żydów w Izbicy, który był ostatnim etapem przed obozem zagłady w Bełżcu.

Karski jako naoczny świadek eksterminacji Żydów na terenie Polski  zawiózł z okupowanego kraju do Anglii i USA dokumentację tragedii i zbrodni. Spotkał się z najważniejszymi politykami w tych krajach, m.in. z prezydentem Rooseveltem. Nie dano wiary jego dramatycznej opowieści. Nikt nie przejął się tym dramatem. Jeśli uwierzono, to zarazem mocarstwa koalicji antyhitlerowskiej przeniosły swoje strategiczne interesy ponad los milionów Żydów.

Po wojnie pozostał na emigracji, uzyskał doktorat na Uniwersytecie Georgetown w Waszyngtonie, gdzie potem przez 40 lat wykładał na Wydziale Służby Zagranicznej. W 1944 r. Karski opublikował książkę o polskim Państwie Podziemnym.

Karski został odznaczony izraelskim tytułem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Był też nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarł 13 lipca 2000 roku w Waszyngtonie.
To najkrócej o dziele tego niezwykłego człowieka – obywatela Polski i USA oraz honorowego obywatela Izraela. Był sumieniem Polaków. Mówił im trudną prawdę, pozbawioną egzaltacji o tym, jacy jesteśmy.

Bardzo interesująco podczas uroczystego spotkania na Zamku Królewskim w Warszawie 13 lipca br. opowiadał o tym red. Waldemar Piasecki z Towarzystwa im. Karskiego.

Na spotkaniu ogłoszono, że tegoroczne nagrody „Orły Karskiego” (ustanowione przez samego patrona) przyznano Leopoldowi Ungerowi oraz Aleksandrowi Kwaśniewskiemu. W poprzednich latach nagrodę taką otrzymali między innymi laureat Nobla Elie Wiesel, Jacek Kuroń, Marek Edelman i redakcja „Tygodnika Powszechnego.

Na Zamku Królewskim odbyła się także dyskusja pod hasłem "Lekcja Karskiego". Głównymi dyskutantami byli Włodzimierz Cimoszewicz, ks. Adam Boniecki redaktor naczelny „Tygodnika Powszechnego” oraz red. Piasecki. W. Cimoszewicz rozważał m.in. powody, dla których Karski nie był zrozumiany przez mocarstwa, do których dotarł ze swym raportem.
Ksiądz Adam Boniecki podkreślił, że postać Jana Karskiego ma wszystkie dane by być wzorem i inspiracją dla Polaków. Zarazem ubolewał, że w naszym kraju dzieło Jana Karskiego jest tak mało znane.

Przypominamy, że Włodzimierz Cimoszewicz osobiście – jako premier polskiego rządu – poznał Jana Karskiego i spotkał się z nim.

W. Cimoszewicz był jedynym polskim premierem, który przeprosił za zbrodnię kielecką na Żydach tuż po wojnie, dokonaną przez społeczeństwo polskie.

(nz. Włodzimierz Cimoszewicz jako premier w spotkaniu z Janem Karskim przed 14 laty)